Modernizacja aplikacji Delphi nie musi kończyć się jednym dużym przełączeniem. Bezpieczniejsza jest wymiana etapami: nowe moduły powstają obok starych, korzystają ze wspólnej bazy albo z warstwy API, a każdy przechodzi testy porównawcze ze starym wynikiem. To samo podejście sprawdza się, gdy modernizowana jest stara aplikacja .NET. Stary system działa do ostatniego dnia i wyłączasz go dopiero wtedy, gdy nie zostało w nim nic potrzebnego.

Dlaczego nie jedno duże przełączenie?

Duże aplikacje okienkowe rozwijane przez kilkanaście lat mają wspólne cechy, niezależnie od technologii. Reguły biznesowe siedzą w kodzie formularzy, część logiki jest w procedurach i wyzwalaczach bazy, a opis istnieje głównie w głowach użytkowników.

Przepisanie całości i przełączenie w jeden weekend oznacza, że wszystkie nieodkryte reguły wychodzą na jaw tego samego dnia, na produkcji, przy pełnym ruchu. Do tego przez cały czas budowy stary system dalej się zmienia, bo firma nie może czekać z poprawkami. Nowy goni więc ruchomy cel.

Wymiana etapami dzieli to ryzyko na małe porcje. Każdy etap ma własny zakres, własne testy i własną drogę powrotu.

Wspólna baza czy warstwa API?

Nowy moduł musi widzieć te same dane co stary program. Są dwa sposoby.

Wspólna baza. Nowy moduł czyta i zapisuje te same tabele. Start jest szybki i nie ma synchronizacji danych. Cena: nowy kod musi respektować wszystkie niepisane zasady starego. Jeśli stary program przy zapisie dokumentu aktualizuje z poziomu formularza trzy inne tabele, nowy moduł musi zrobić dokładnie to samo. Ten wariant pasuje, gdy logika jest w bazie albo gdy nowy moduł głównie czyta.

Warstwa API. Między aplikacjami a bazą staje usługa, która udostępnia operacje biznesowe: „wystaw dokument”, „zarezerwuj towar”. Reguły są w jednym miejscu, a nowe moduły, portal czy aplikacja mobilna korzystają z nich tak samo. Kosztem jest więcej pracy na początku.

Często łączy się oba warianty: odczyt bezpośrednio z bazy, zapis przez API. Niezależnie od wyboru ustal dla każdej tabeli jednego właściciela zapisu na danym etapie. Dwa programy zmieniające te same rekordy według różnych reguł to najkrótsza droga do niespójnych danych.

Sprawdź też rzeczy przyziemne: blokady rekordów, sposób nadawania numerów dokumentów, kodowanie znaków i uprawnienia kont, na których pracują oba programy.

Od którego modułu zacząć modernizację aplikacji Delphi lub .NET?

Są dwie dobre odpowiedzi.

  • Od tego, co boli najmocniej. Moduł, który się zawiesza, blokuje pracę zdalną albo wymaga ręcznych obejść. Efekt widać od razu, więc zespół ma powód, żeby wspierać dalsze etapy.
  • Od tego, co najprostsze. Raporty, podgląd stanów, kartoteki tylko do odczytu. Ryzyko jest małe, a przy okazji powstaje całe zaplecze: logowanie, uprawnienia, wdrażanie, monitoring.

Zła odpowiedź to start od rdzenia, czyli modułu, od którego zależą wszystkie pozostałe. Na niego przychodzi kolej, gdy nowe otoczenie jest już sprawdzone.

Przykład kolejności dla systemu sprzedażowego: raporty, kartoteka kontrahentów, zamówienia, a na końcu dokumenty magazynowe i rozliczenia. Po każdym etapie użytkownicy mają w starym programie o jeden moduł mniej do otwierania.

Jak sprawdzić, że nowy moduł liczy tak samo jak stary?

Testem porównawczym. Te same dane wejściowe przechodzą przez stary i nowy kod, a wyniki są zestawiane automatycznie.

  1. Zbierz zestaw prawdziwych przypadków: dokumenty z rabatami, korekty, pozycje z różnymi stawkami, zamknięcia okresów.
  2. Uruchom je w starym systemie na kopii bazy i zapisz wynik: wartości, statusy, zmienione rekordy.
  3. Uruchom to samo w nowym module i porównaj pole po polu.
  4. Każdą różnicę wyjaśnij. Albo nowy moduł ma błąd, albo stary miał go od lat i trzeba zdecydować, czy ten błąd odtwarzać.

Czwarty punkt zaskakuje najczęściej. Użytkownicy i kontrahenci przywykli do wyniku starego programu, więc „poprawnie” i „tak jak było” nie zawsze znaczą to samo. Decyzję podejmuje właściciel procesu, a nie programista.

Gdy to możliwe, nowy moduł pracuje najpierw w cieniu: liczy na bieżących danych, ale jego wynik nie jest zapisywany, tylko porównywany. Dopiero seria zgodnych wyników daje podstawę do przełączenia użytkowników.

Etap jest skończony nie wtedy, gdy nowy moduł działa, tylko wtedy, gdy starego nikt już nie otwiera.

Stary system działa do końca

Wymiana etapami wymaga dyscypliny po stronie starego programu. Funkcję przeniesioną do nowego modułu trzeba w starym wyłączyć albo ukryć, inaczej część osób z przyzwyczajenia zostanie przy starym ekranie. Poprawki w starym kodzie ogranicz do błędów i zmian wymaganych przepisami.

Zadbaj też o środowisko. Stary program często wymaga starszego systemu operacyjnego i bibliotek, więc na czas przejścia trzymaj go na odizolowanej maszynie z regularną kopią. Na końcu zostaje przeniesienie reszty danych i archiwum, co opisujemy w poradniku migracja danych ze starego systemu.

Jak prowadzimy taką wymianę

Aplikacje .NET i Delphi, obok baz DOS, Accessa i systemów terminalowych, to systemy, które migrujemy i przepisujemy w ramach modernizacji starych aplikacji i systemów. Cel to nowoczesny system bez przestoju i bez utraty danych, a etapy są sposobem, żeby go osiągnąć.

Nowe moduły i warstwa API potrzebują serwera, powtarzalnych wdrożeń i środowiska testowego z kopią bazy. Tę część obejmuje usługa DevOps i serwery aplikacyjne. Jeśli dopiero ważysz, czy etapy to dobra droga, porównanie wariantów znajdziesz w artykule stara aplikacja: przepisać, opakować czy zostawić.