Modernizacja starej aplikacji ma trzy drogi: przepisać ją od zera, obudować nową warstwą i wymieniać po kawałku albo zostawić i dobrze zabezpieczyć. Wybór zależy od czterech rzeczy: ile kosztuje Cię przestój, czy masz kod i kogoś, kto go rozumie, na jakim systemie operacyjnym program działa i ile co roku wydajesz na jego utrzymanie. Najdroższa pomyłka to decyzja podjęta z przyzwyczajenia, bez odpowiedzi na te pytania.
Kiedy przepisać starą aplikację od zera?
Przepisanie od zera oznacza nowy system w aktualnej technologii, do którego na końcu przenosisz dane. Dostajesz czysty kod, nowy interfejs i brak zależności od starych bibliotek.
Ta droga ma sens, gdy:
- program jest mały albo średni i da się opisać, co robi, na kilku stronach,
- sposób pracy w firmie zmienił się tak, że stary układ ekranów i tak nikomu nie pasuje,
- technologia, w której go napisano, nie ma już wsparcia i brakuje ludzi, którzy ją znają,
- możesz pozwolić sobie na okres, w którym stary i nowy system działają obok siebie.
Ryzyko jest jedno, ale duże. Stary program przez lata obrósł regułami, których nikt nie spisał: wyjątek dla jednego kontrahenta, zaokrąglenie w raporcie, blokada przy zamknięciu miesiąca. Zespół, który pisze od nowa, odkrywa je dopiero wtedy, gdy użytkownicy zgłaszają, że „stary liczył inaczej”. Im większy system, tym dłużej trwa to odkrywanie i tym dłużej płacisz za dwa systemy naraz.
Obudowanie nową warstwą i wymiana po kawałku
Druga droga zostawia stary system przy życiu. Dostawiasz do niego nową warstwę, zwykle interfejs API albo nową aplikację korzystającą z tej samej bazy, i przenosisz funkcje jedną po drugiej. Stary program działa do chwili, w której nie zostało w nim nic potrzebnego.
Przykład: firma handlowa ma stary program magazynowy. Najpierw powstaje nowy moduł zamówień w przeglądarce, który zapisuje dane do tej samej bazy. Potem raporty, potem wydania. Magazyn pracuje bez przerwy, a każdy etap można sprawdzić osobno i w razie kłopotów cofnąć.
To droga wolniejsza w kalendarzu, ale bezpieczniejsza dla firmy, w której godzina przestoju oznacza stojące ciężarówki albo niewystawione faktury. Jej wadą jest okres przejściowy: przez jakiś czas utrzymujesz stare i nowe, a połączenie między nimi też trzeba napisać i pilnować. Jak to ułożyć w praktyce, opisujemy w poradniku o modernizacji aplikacji Delphi i .NET etapami.
Czy można zostawić stary program i tylko go zabezpieczyć?
Można, i czasem to najrozsądniejsza decyzja. Jeśli program obsługuje wąski, stabilny proces, korzysta z niego kilka osób, a przepisy i sposób pracy się nie zmieniają, wymiana nie przyniesie nic poza kosztem.
Zostawić nie znaczy jednak nie robić nic. Minimum to:
- Kopia zapasowa całości: programu, bazy, konfiguracji i instalatorów, z próbą odtworzenia na innym komputerze.
- Odcięcie od internetu wszystkiego, co nie musi mieć do niego dostępu, zwłaszcza gdy program wymaga starego systemu operacyjnego bez poprawek bezpieczeństwa.
- Przeniesienie na maszynę wirtualną, żeby awaria starego komputera nie oznaczała końca programu.
- Spisanie, kto ma dostęp, gdzie są hasła i co program wymienia z innymi systemami.
Ta droga kupuje czas, ale nie usuwa przyczyny. Dlatego od razu ustal, przy jakim zdarzeniu wracasz do tematu: zmiana przepisów, koniec wsparcia systemu operacyjnego albo odejście ostatniej osoby, która zna program.
Cztery kryteria, które rozstrzygają wybór
Ryzyko przestoju. Policz, co się dzieje, gdy program nie działa przez dzień. Jeśli firma staje, jedno duże przełączenie w poniedziałek rano nie jest dobrym pomysłem. Wybierz wymianę po kawałku.
Dostęp do kodu i autora. Bez kodu źródłowego zostają dwie drogi: obudować program z zewnątrz albo napisać go od nowa, bo samego programu nie da się poprawić. Jeśli kod jest, ale autor odszedł i nie zostawił opisu, zacznij od odtworzenia wiedzy. Kolejność działań opisujemy w poradniku stary system bez dokumentacji.
Zależność od starego systemu operacyjnego. Program, który działa tylko na systemie bez wsparcia producenta, to ryzyko dla bezpieczeństwa i dla sprzętu naraz. Nowe komputery i drukarki mogą go nie obsłużyć. To mocny argument przeciw zostawianiu na lata.
Koszty utrzymania. Zsumuj rok: godziny informatyka, obejścia robione ręcznie, licencje starych komponentów, czas ludzi tracony na przepisywanie danych do innych systemów. Jeśli ta suma rośnie z roku na rok, zostawienie przestaje być tanie.
Dobre pytanie na start nie brzmi „w czym to przepisać”, tylko „co się stanie, jeśli przez tydzień to nie będzie działać”.
Najczęstszy błąd: decyzja bez inwentaryzacji
Typowa sytuacja: zapada decyzja o pisaniu od nowa, bo stary program „wygląda staro”. Po kilku miesiącach okazuje się, że zasilał plikami trzy inne systemy i drukował dokumenty, o których nikt nie wspomniał. Termin się przesuwa, a stary program i tak zostaje.
Dlatego przed wyborem drogi spisz, co system robi, kto z niego korzysta, jakie dane przyjmuje i komu je oddaje. Taka lista często sama pokazuje odpowiedź.
Jak pomagamy przeprowadzić modernizację starej aplikacji
W ramach usługi modernizacji starych aplikacji i systemów migrujemy i przepisujemy stare programy: aplikacje .NET i Delphi, bazy z czasów DOS, bazy w Accessie i systemy terminalowe. Cel to nowoczesny system bez przestoju i bez utraty danych.
Gdy rozsądniejsze jest obudowanie niż wymiana, nowa warstwa powstaje jako integracja systemów i API. Stary program może wtedy dalej pracować, a nowe moduły rosną obok niego. Jeśli nie wiesz, którą drogę wybrać, zacznij od spisu tego, co masz, i odezwij się z tą listą.